Jesteś tutaj

Laskowscy, Karpińscy, Chajęccy

Nasze nazwiska mają określone, często nieczytelne już dzisiaj znaczenie i swoją własną historię. Co mówią o nas i o naszych przodkach? Wiemy na pewno, że najpotężniejszymi wśród nich byli przybysze z ziemi czerskiej (Czersk – dziś wieś w gm. Góra Kalwaria) pieczętujący się herbem Korab. Z nich z czasem wyłoniły się rody Laskowskich, Karpińskich i Chajęckich.

 

Każdy z nas uczył się w szkole, że nazwiska pojawiły się wówczas, gdy przestały już wystarczać same imiona i przydomki (przezwiska). Nie od początku zresztą nazwisko było mianem dziedzicznym. W późnym średniowieczu bywało nierzadko tak, że gdy ojciec rycerskiego rodu – dajmy na to: Jan z Chmielewa herbu Gozdawa – podzielił między swoich trzech synów włości, z czasem oni sami i ich przodkowie nosili już różne nazwiska. Gdy najstarszy syn Maciej otrzymał Wyrzyki, jego potomkowie (wciąż Gozdawici) zwali się z czasem Wyrzykowskimi. Syn średni Andrzej, który objął Godlewo – zwał się z czasem Godlewskim. Tymczasem najmłodszy Tomasz pozostając w Chmielewie z czasem stał się Chmielewskim. Tak właśnie stało się z Korabitami, którzy osiadłszy na terenie późniejszej parafii Dobrówka (1442), od swoich siedzib poczęli się zwać w XV wieku Laskowskimi, Karpińskimi i Chajęckimi... Wszyscy oni wyszli z jednego rodu.

Najpotężniejszą i najbogatszą we włości w XV-XVIII w. rodziną stali się Laskowscy. Był to ongiś ród potężny, możny i władający okolicą szlachecką Laskowo- sięgającą aż po ówczesne Laskowo-Kozły (dziś w gm. Tłuszcz). Sami Laskowscy posiadali liczne dobra na terenie dzisiejszych gmin Dąbrówka, Klembów, Zabrodzie i Tłuszcz. Conajmniej jednak do rozbiorów te trzy rodziny przechowały pamięć o wspólnym pochodzeniu, a przypominał im o tym herb rodowy Korab.

 

Laskowski

– notowane od 1415 r., od nazw miejscowych typu Laskowo, Laskowiec. Wiele gniazd w Polsce, ale bodaj największe znajduje się na terenie gm. Dąbrówka. Była nim dawna okolica szlachecka Laskowo (jedyna w naszych stronach), na którą składały się wsie Laskowo-Głuche, Laskowo-Wszebory, Laskowo-Trojany, Laskowo-Karpino, Laskowo-Chrościele, Laskowo-Zaścienie, Laskowo-Kozły, Jakuszewo-Laskowo. W tym przypadku łatwo można wskazać protoplastów rodu Laskowskich, którzy pojawiają się na kartach historii 599 lat temu. Oto 31 października 1415 r. Stanisław z Sokołowa w ziemi czerskiej sprzedał swoje działy w Laskowie innym dziedzicom tegoż Sokołowa. W 1417 r. znajdujemy w źródłach Mikołaja i Jakusza (por. późniejsze Laskowo-Jakuszewo) z Laskowa w pow. kamienieckim ziemi nurskiej, którzy z czasem przyjęli nazwisko Laskowski od swojego rodowego gniazda (później część także jako Karpińscy od Laskowo-Karpino). Co ciekawe, zarówno późniejsi Sokołowscy z Sokołowa w ziemi czerskiej i Laskowscy z Laskowa w ziemi nurskiej pieczętowali się tym samym herbem Korab, a zatem wywodzili się z tego samego rodu herbowego, którego członkowie z czasem przyjęli różne nazwiska. 150 lat później, w II poł. XVI wieku, Laskowscy poza swoim gniazdem posiadali także: Georgius (Jerzy) Laskowski - Mokrą Wieś, Fiukały i część Lipin; Petrus (Piotr) Laskowski - Jarzębią Łąkę, Dembinki i Mętnów (dziś nieistniejąca wieś, zapewne zachodnia część Kicin). Ród ten wydał wielu dostojników w czasach Księstwa Mazowieckiego (przed 1526 r.) a później Rzeczypospolitej. Wojciech, starosta nurski, w 1478 roku został skarbnikiem nurskim, a w 1482 r. skarbnikiem warszawskim. On i jego bracia: Piotr (koniuszy książęcy) i Wit – dziedzice Laskowa, otrzymali w 1477 r. różne przywileje od księcia Bolesława V. Jerzy był podkomorzym u prymasa Łaskiego (1530 r.), a wśród studentów krakowskich znajdujemy Wawrzyńca (1570) i Jana (1579) z Laskowa. Wawrzyniec z Dębinek i Mokrej wsi był pisarzem ziemskim warszawskim (1577) i deputatem na Trybunał Lubelski (1584). Mikołaj był starostą wyszkowskim (1598)... Wśród Laskowskich spotykamy w XVI-XVII wieku wielu starostów, cześników, mieczników, sędziów. Nazwisko bardzo rozpowszechnione w całej Polsce ze wskazaniem na Mazowsze, Podlasie i Kujawy. 90. na liście najpopularniejszych nazwisk Polaków. W pow. wołomińskim nosi je ok. 250 osób, w całej Polsce ok. 24 tys. Herbem tutejszych Laskowskich Korab.

 

Chajęcki

– notowane od 1578 r. od nazwy miejscowej Chajęty w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej (ob. Gmina Dąbrówka).
W tymże roku Chajęty należały do braci Macieja, Stanisława i Mateusza Chajęckich. Dobra te jednak w XVII w. sprzedano, a główna gałąź rodu na powrót przeniosła się do ziemi czerskiej, skąd wyszli dwa wieki wcześniej ich przodkowie. W 1640 Stanisław Chajęcki, pan na Chajętach i Ślężanach sprzedał swoje dobra Wolińskim. Antoni i Stanisław Chajęccy brali udział w elekcji króla Jana Kazimierza w 1648 r.  Andrzej, Jakub, Jan i Paweł Chajęccy brali udział w elekcji Augusta II Mocnego w 1697 r. Chajęccy piastowali też w Rzeczpospolitej Obojga Narodów liczne godności i urzędy, ale dotyczyło to tej gałęzi rodziny, która poszła do ziemi czerskiej. W Polsce żyje ok. 550 osób noszących to nazwisko, z których ok. 40 zamieszkuje obecnie pow. wołomiński. Herbem ich Korab.

 

Karpiński

– notowane od 1471 r. od nazwy miejscowej Karpino (ob. Karpin) w powiecie kamienieckim ziemi nurskiej (ob. Gmina Dąbrówka). Z tych Dorota ok. 1610 r. została pierwszą przeoryszą Benedyktynek w Sandomierzu, a Paweł Aleksander Karpiński – rotmistrz królewski Władysława IV Wazy w 1629 r. kupił Wołunin (Wołomin) od Gadomskiego. Jan Chajęcki był doktorem filozofii (1648) a Błażej – bakałarzem (1712) na Uniwersytecie Krakowskim. Piotr Chajęcki brał udział w elekcji Augusta II Mocnego, a Piotr Korneli był rektorem Pijarów w Górze w 1761 r. Ponad wszelką wątpliwość z naszych Karpińskich, ale gałęzi osiadłe w powiecie kołomyjskim, narodził się Franciszek Karpiński - polski poeta epoki oświecenia, pamiętnikarz, dramatopisarz, tłumacz, publicysta, moralista, twórca i główny przedstawiciel nurtu sentymentalnego w polskiej liryce, autor „Pieśni nabożnych”, wśród których znajdujemy m.in. „Kiedy ranne wstają zorze”, „Wszystkie nasze dzienne sprawy” oraz jedną z najpiękniejszych polskich kolęd - „Bóg się rodzi”. O tym, że poeta pochodził z Karpińskich spod Dąbrówki świadczą zarówno wywody genealogiczne, jak również fakt, że na otrzymanych od króla Stanisława Augusta Poniatowskiego gruntach poeta na surowym korzeniu zbudował osadę Karpino, noszącą tę samą nazwę co nasze Karpino (obecnie Karpin). Nazwisko to nosi ok. 19 tys. Polaków (Karpińscy mieli różne gniazda rodowe), a w pow. wołomińskim ok. 180 osób.

 

Robert Szydlik

 

Pełniejsza wersja artykułu jest dostępna na stronie Gminy Dąbrówka: http://www.dabrowka.net.pl/index.php?cmd=zawartosc&opt=pokaz&id=192